ΤΟ ΜΙΚΡΟ ΝΗΣΙ...

Θέλω να σας γράψω τον πόνο μου.

Πήγαμε σύντομες διακοπές σε πολύ μικρό νησί των Κυκλάδων τον Ιούνιο οικογενειακώς, με το μωράκι μας που είναι 2,5 μηνών. Από τα λίγα νησάκια, που είχαν μείνει άθικτα (προ 10ετίας βέβαια) από την αλόγιστη δόμηση, τα μπητς μπαρ κλπ., που οι παραλίες του ήταν σμαραγδένιες και ανέβαινες σε κατσάβραχα και χωματόδρομους για να πας ως εκεί...

Είπαμε "θα έχει ησυχία", γιατί έτσι το θυμόμασταν από παλιά...

Αμ δε. Γινόταν της κακομοίρας, ίσως λόγω καύσωνα... Στο μικρό νησάκι, που μπορείς να το γυρίσεις όλο με τα πόδια και που παλιά ήτανε τόπος παραθερισμού για σκηνίτες με σακκίδιο, είχαν επιδράμει οι ΑΘΗΝΑΙΟΙ. Με αμέτρητες τζιπούρες! Πρώτη φορά είδα τόσα τζιπ μαζεμένα σε τόσο μικρό τόπο. Να, πού τα κυκλοφορούν τα τζιπ τους, που τα έβλεπα τόσο καιρό ανεβασμένα άγαρμπα στα πεζοδρόμια στην Αθήνα κι έλεγα "μα τι διάολο, τόσο εκδρομικοί τύποι, που θέλουν τζιπ για να οργώσουν τα βουνά κάθε σαββατοκύριακο;". Για να πάνε στο νησάκι και να μην περπατήσουν 50 μέτρα έως την παραλία τα έχουνε!!!

Και βέβαια, το Σάββατο το βράδυ γινόταν ένας γάμος και μια βάφτιση (θα σκέφτηκαν "τι γραφικό, τι ρομαντικό, να παντρευτούμε/να βαφτίσουμε το μπέμπη στο απομακρυσμένο νησί!"). Ωραία μέχρι εδώ. (Φυσικά, οι καλεσμένοι μας θα πάρουνε ο καθένας ... το τζιπ τους και θα έρθουν!). Κατά τα λοιπά, έπρεπε να βρούν τα ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΑ ΗΧΕΙΑ των Κυκλάδων και τον ισχυρότερο ενισχυτή, και να τα βάλουν να βαράνε στη διαπασών έως τις έξι το πρωί... Στην αρχή βιολιά νησιώτικα (για το ξεκάρφωμα!), μετά όμως "ξένα", με ντι-τζεη, για να καταλήξουν στην (απαραίτητη!) Πέγκυ Ζήνα... (εδώ ας κάνω μια σημείωση: δεν είμαι καθόλου κατά του γλεντιού, κι έχω γλεντήσει στη ζωή μου, με παρέες, με ξενύχτια, με ό,τι θές. Αλλά υπάρχει ο χρόνος και ο τόπος για κάθετί. Γιατί να διαλύσω έναν μαγευτικό ήσυχο τόπο με τις αθηναϊκές συνήθειες και τα γούστα μου;) Το μικρό νησάκι θα τους είχε προφανώς γοητεύσει αρχικά (όπως κι εμάς) για την ησυχία του, που δεν είχε αυτοκίνητα, για τις έρημες παραλίες του που πήγαινες με τα πόδια... Αλλά τι σημασία έχουν τώρα αυτά; Άλλωστε, η έρημη παραλία δεν είναι πιά έρημη, αφού ΑΓΟΡΑΣΑΝΕ και ΧΤΙΣΑΝΕ πάνω της τη σπιταρόνα τους, να έχουν τέλοσπάντων τις ανέσεις τους οι άνθρωποι, τι, θα τρέχουν τώρα με τις σκηνές ...

Αυτά. Τι να πεις. Ωραίο πράμα ο τουρισμός ...

ΟΛΥΜΠΟΣ ΚΑΙ ... ΓΟΛΓΟΘΑΣ!

Τελικά, είναι δύσκολο να μεγαλώνεις παιδιά ...

Από τη μικρή μου εμπειρία, αυτό το σύντομο διάστημα που έχω περάσει με το μωρό, έτσι λέω...

Θαύμασα τη μάνα μου, αλλά και όοοοολες τις μαμάδες, από καταβολής κόσμου...

(Και που είσαι ακόμα ...)

Σου λέει ο άλλος, ο αντι-φεμινιστής, δε βλέπουμε, λέει, δα και πολλές γυναίκες επιστήμονες, ή γυναίκες - πολιτικούς ηγέτες, ή γυναίκες - καλλιτέχνιδες, παρά το φεμινισμό και την ισότητα οι πιό πολλοί και οι πιο διάσημοι επιστήμονες, ηγέτες, συγγραφείς, ζωγράφοι είναι ΑΝΤΡΕΣ.

Ε, τώρα καταλαβαίνω γιατί.

ΓΙΑΤΙ ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΕΙΧΑΝ ΝΑ ΚΥΟΦΟΡΗΣΟΥΝ, ΝΑ ΘΗΛΑΣΟΥΝ, ΝΑ ΜΕΓΑΛΩΣΟΥΝ ΠΑΙΔΙΑ. Δηλαδή ΑΝΘΡΩΠΟΥΣ. Κι αυτό είναι αντάξιο για δέκα νόμπελ (για την καθεμιά τους). Ποιό καλλιτεχνικό έργο, ποιά επιστημονική έρευνα, ποιά πολιτική μανούβρα να συγκριθεί με την 24ωρη ισόβια ψυχή τε και σώματι φροντίδα και αφοσίωση των μανάδων στα παιδιά τους?? Και τι, εγώ μιλάω με την μικρή εμπειρία ενός μοναδικού βρέφους. Τι να μας πουν οι γυναίκες που μεγάλωσαν 11 και 14 παιδιά ...

Για να σας δώσω να καταλάβετε τώρα τα δικά μου:

Πώς θα σας φαινόταν, να είχατε ξαφνικά να φροντίσετε έναν 80χρονο παράλυτο γέρο που πάσχει από άνοια και δεν μπορεί να επικοινωνήσει με το περιβάλλον; Να μην μπορεί να μιλήσει, να φάει, να αυτοεξυπηρετηθεί, και να έπρεπε να τον ξεσκατίζετε, να τον ταϊζετε, να τον πηγαίνετε βόλτα με το καροτσάκι; Και ταυτόχρονα να είναι και δύστροπος, με το παραμικρό να βγάζει άναρθρες κραυγές για ώρες, χωρίς να μπορεί να μιλήσει και να σας πει τι θέλει! Κι όλα αυτά, χωρίς διάλειμμα, νύχτα και μέρα, 24 ώρες το 24ωρο, 7 μέρες την εβδομάδα...

Ε, αυτό είναι το μωρό. Με τη διαφορά ότι είναι πιό χαριτωμένο από τον 80χρονο, και έχεις την προσδοκία, την προοπτική ότι θα πάψει να είναι έτσι, ότι θα εξελιχθεί.

Αλλά αυτή είναι η μόνη διαφορά. Κατά τα λοιπά, είναι τόσο κουραστικό και μπελαλίδικο, όσο είναι ο γέρος...

ΓΕΝΝΗΣΑ!!

Γέννησα στις 29.3.2007, και έκανα ένα υγιέστατο κοριτσάκι (φτου, φτου!) 4 κιλά και κάτι (όχι χοντρούλα, μάλλον ... ψηλή!).

Και τώρα που καταλάγιασε το πράγμα, και η τρεχάλα των πρώτων ημερών (γιατί ΜΕΤΑ αρχίζει η τρεχάλα, σαν το Βέγγο, να θηλάσεις, να αλλάξεις πάνες, και όταν είσαι και πρωτάρα και άσχετη σαν εμένα, όλα είναι πιό δύσκολα και όλα σε αγχώνουν!), ορισμένες παρατηρήσεις για τον τοκετό:

... Εμπειρία.

Ένιωσα επιτέλους τι είναι αυτοί οι περίφημοι "πόνοι της γέννας". Και έκανα φυσιολογικό τοκετό, χωρίς καισαρικές και ΧΩΡΙΣ επισκληρίδιο (που έχει γίνει από ό,τι κατάλαβα, πλέον, ψωμοτύρι).

Ε, εμπειρία.

Φυσικά, οι πόνοι είναι έντονοι. Από τους πιό έντονους που έχει δοκιμάσει κανείς. Αλλά πιό πολύ αισθάνθηκα κουρασμένη από τις πολλές ώρες πόνου (άρχισαν στις 11 το βράδυ και γέννησα 6.40' το πρωϊ), παρά ήταν φρικτός καθεαυτός ο πόνος.

Θέλω να πω, δεν είναι τόσο τρομεροί δα οι πόνοι αυτοί, που όλοι τους παρουσιάζουν σαν κάτι ανυπόφορο. Ο άνθρωπος, η γυναίκα, το σώμα μας, είναι φτιαγμένο για να τους αντέχει. Άσε που δεν είναι όπως νομίζουμε, ή τουλάχιστον δεν ήταν όπως νόμιζα εγώ: δεν πρόκειται για πόνους κάτω, στα γεννητικά όργανα. Όοοχι! Οι πόνοι είναι ψηλά, στην κοιλιά, σαν να έχεις ΠΟΛΥ δυνατούς πόνους περιόδου, ή σαν έντονο "κόψιμο" - χωρίς τη σχετική διάρροια (αυτό το γράφω για να καταλαβαίνουν και οι άντρες τι λέμε).

Και τελικά, πιό δύσκολο ήταν το ανέβασμα στον Όλυμπο (αυτό το γράφω για να σας πετάξω, δήθεν φυσικά, σα να μη συμβαίνει τίποτα, ότι "έχω ανεβεί και στον Όλυμπο!"). Αλλά πραγματικά, το ανέβασμα στον Όλυμπο, που το έκανα όντας ακόμη πρωτάρα περί τα ορειβατικά, χωρίς καμμία σχεδόν προηγούμενη εμπειρία, με αθλητικά παπούτσια (!), χωρίς να ξέρω τι με περιμένει, επειδή με πήραν μαζί με το "έτσι θέλω" κάτι παλαβοί φίλοι, ήταν οριακή εμπειρία. Εκεί ξεπέρασα κάθε όριο αντοχής αλλά και κάθε φόβο μου. Κρεμασμένη με τις ώρες στα κατσάβραχα, στο πουθενά... Και τελικά τα κατάφερα να ανέβω στην κορυφή και - κυρίως - να κατέβω, γιατί πιό δύσκολο είναι το κατέβασμα, όπου βλέπεις κάτω το χάος και είσαι κρεμασμένος στο βράχο σαν τον Τομ Κρουζ στο "Μίσιον Ιμπόσιμπλ" και κλαις και λες στους άλλους "αφήστε με εδώ, να πεθάνω!" ή "ψωνάξτε το ΕΚΑΒ να με σώσει!"... Αρκεί να πω ότι ήμουν μια εβδομάδα μετά "πιασμένη" ολόκληρη...

Τέλοσπάντων, η εμπειρία αυτή με βοήθησε στον τοκετό όπως και σε άλλες δύσκολες στιγμές της ζωής μου: είπα "εδώ κατάφερες αυτό - που ΔΕΝ είσαι φτιαγμένη για να σκαρφαλώνεις κατσάβραχα - και δεν θα καταφέρεις να γεννήσεις, που είσαι φτιαγμένη γι' αυτό και που το κάνουν ανά πάσα στιγμή και το έχουν κάνει εκατομμύρια γυναίκες ανά τον κόσμο και ανά τους αιώνες;"

Και πράγματι. Ο Όλυμπος ήταν πιο δύσκολος. Συνιστώ σε όλους να ανεβούν σε αυτό το πανέμορφο (γιατί είναι πανέμορφο, όλο εναλλαγές τοπίου και χλωρίδας!) βουνό, ή και σε άλλα βουνά. Σε βοηθάει γενικότερα στη ζωή σου, εκεί που δεν το περιμένεις ...

Επίσης θέλω να σας πω για το θηλασμό. Ποιό ένστικτο και μαλακίες. Ο θηλασμός είναι δύσκολο πράμα και ... πονάει! Μην βλέπετε τις γαλήνιες μαντόνες που έχουν αγκαλιά στο στήθος το Χριστούλη στις εκκλησιές, σα να μην τρέχει τίποτα. Τα μωρά, αυτά τα τοσοδά πλασματάκια, είναι σα μικρά μπαρακούντα που κάνουν τις θηλές να πονάνε φρικτά!! Αλλά περί αυτού σε επόμενο ποστ...

ANAMONH II

Η ενδεικτική ημερομηνία τοκετού που μου είχαν δώσει οι γιατροί ήρθε και πέρασε. Άπρακτη. Στο προηγούμενο ποστ προσπάθησα να αποδώσω το συναίσθημα της αναμονής (που είναι όμως ανάμικτη με φόβο για τους πόνους!) με ένα ποίημα του T.S. Elliot. Αλλά όχι. Το σωστό ποίημα είναι αυτό:

"Περιμένοντας τους Bαρβάρους
(Κ. Π. Καβάφης)

— Τι περιμένουμε στην αγορά συναθροισμένοι;
Είναι οι βάρβαροι να φθάσουν σήμερα.—

Γιατί μέσα στην Σύγκλητο μια τέτοια απραξία;
Τι κάθοντ’ οι Συγκλητικοί και δεν νομοθετούνε;
Γιατί οι βάρβαροι θα φθάσουν σήμερα.
Τι νόμους πια θα κάμουν οι Συγκλητικοί;
Οι βάρβαροι σαν έλθουν θα νομοθετήσουν.

—Γιατί ο αυτοκράτωρ μας τόσο πρωί σηκώθη, και κάθεται στης πόλεως την πιο μεγάλη πύλη στον θρόνο επάνω, επίσημος, φορώντας την κορώνα;
Γιατί οι βάρβαροι θα φθάσουν σήμερα.
Κι ο αυτοκράτωρ περιμένει να δεχθεί
τον αρχηγό τους. Μάλιστα ετοίμασε
για να τον δώσει μια περγαμηνή. Εκεί
τον έγραψε τίτλους πολλούς κι ονόματα.
— Γιατί οι δυο μας ύπατοι κ’ οι πραίτορες εβγήκαν σήμερα με τες κόκκινες, τες κεντημένες τόγες·
γιατί βραχιόλια φόρεσαν με τόσους αμεθύστους, και δαχτυλίδια με λαμπρά, γυαλιστερά σμαράγδια·
γιατί να πιάσουν σήμερα πολύτιμα μπαστούνια μ’ ασήμια και μαλάματα έκτακτα σκαλιγμένα;
Γιατί οι βάρβαροι θα φθάσουν σήμερα·
και τέτοια πράγματα θαμπώνουν τους βαρβάρους.
—Γιατί κ’ οι άξιοι ρήτορες δεν έρχονται σαν πάντα να βγάλουνε τους λόγους τους, να πούνε τα δικά τους;
Γιατί οι βάρβαροι θα φθάσουν σήμερα·
κι αυτοί βαρυούντ’ ευφράδειες και δημηγορίες.

— Γιατί ν’ αρχίσει μονομιάς αυτή η ανησυχία κ’ η σύγχυσις.
(Τα πρόσωπα τι σοβαρά που εγίναν).
Γιατί αδειάζουν γρήγορα οι δρόμοι κ’ η πλατέες, κι όλοι γυρνούν στα σπίτια τους πολύ συλλογισμένοι;
Γιατί ενύχτωσε κ’ οι βάρβαροι δεν ήλθαν.
Και μερικοί έφθασαν απ’ τα σύνορα,
και είπανε πως βάρβαροι πια δεν υπάρχουν.

__ Και τώρα τι θα γένουμε χωρίς βαρβάρους.
Οι άνθρωποι αυτοί ήσαν μια κάποια λύσις."

(Από τα Ποιήματα 1897-1933, Ίκαρος 1984)

ΠΕΡΙΜΕΝΟΝΤΑΣ ...

"(...)
As, in a theatre,
The lights are extinguished, for the scene to be changed
With a hollow rumble of wings, with a movement of darkness on darkness,
And we know that the hills and the trees, the distant panorama
And the bold imposing facade are all being rolled away—
Or as, when an underground train, in the tube, stops too long between stations
And the conversation rises and slowly fades into silence
And you see behind every face the mental emptiness deepen
Leaving only the growing terror of nothing to think about;

Or when, under ether, the mind is conscious but conscious of nothing—

I said to my soul, be still, and wait without hope

For hope would be hope for the wrong thing; wait without love,

For love would be love of the wrong thing; there is yet faith

But the faith and the love and the hope are all in the waiting.

Wait without thought, for you are not ready for thought:
So the darkness shall be the light, and the stillness the dancing.
Whisper of running streams, and winter lightning.
The wild thyme unseen and the wild strawberry,
The laughter in the garden, echoed ecstasy
Not lost, but requiring, pointing to the agony
Of death and birth."

(T.S. Elliot, Four Quartets)

Ιδέες για την Παιδεία

Με τον ντόρο που γίνεται τώρα τελευταία, σκέφτηκα μερικές ιδέες για τότε που θα με κάνουνε υπουργό Παιδείας (πρέπει να είμαι προετοιμασμένη, ποτέ δεν ξέρεις ...).

Η μαγική μου ιδέα λέγεται "κινητικότητα ανάμεσα στις σχολές". Και απορώ πώς και δεν το έχει σκεφτεί ή προτείνει κανείς μέχρι τώρα.

Ιδού πώς θα υλοποιηθεί η ιδέα μου:

Θα καταργήσω τις Πανελλήνιες (ή Πανελλαδικές, δεν ξέρω πώς τις λένε τώρα). Αλήθεια. Θα μπαίνει όποιος θέλει - και έχει πάρει απολυτήριο Λυκείου με κάποιο σχετικά καλό βαθμό (λ.χ. 15) - σε όποια σχολή θέλει.

Από εκεί και πέρα βέβαια οι εξετάσεις στην κάθε σχολή θα είναι σοβαρές, αδιάβλητες, χωρίς αντιγραφές και τέτοια, και φυσικά, αν δεν περάσει όλα τα μαθήματα του έτους θα χάνει τη χρονιά και θα πρέπει να την επαναλάβει. Μόνο μια φορά ακόμα θα χωράει επανάληψη. Αν και τη δεύτερη χρονιά αποτύχει, θα φεύγει από τη σχολή. Σε κάθε περίπτωση, είτε αποτύχει στις εξετάσεις, είτε αλλάξει γνώμη, θα μπορεί να γραφτεί σε άλλη σχολή.

Με αυτό τον τρόπο, πιστεύω ότι θα πάψει να υπάρχει ο μύθος του Πανεπιστημίου, τα παιδιά θα έχουν την ευκαιρία να μπαίνουν στις σχολές, να βλέπουν τι "παίζει", να δοκιμάζουν να δουν αν τους αρέσει ή τέλοσπάντων αν τα καταφέρνουν. Και όλοι αυτοί που ξεκίνησαν σε κάποια σχολή και στην πορεία βλέπουν ότι το αντικείμενο δεν τους ενδιαφέρει, ή δεν τα βγάζουν πέρα, δεν είναι φτιαγμένοι για αυτό, ρε παιδί μου, δε θα νιώθουν εγκλωβισμένοι "τώρα που μπήκα, πρέπει να πάρω πτυχίο, πού να ξαναδίνω Πανελλήνιες". Ετσι, παρότι θα γεμίσουν τα αμφιθέατρα του πρώτου έτους, τελικά θα αποσυμφορηθούν τα Πανεπιστήμια.

Εγώ είχα κάμποσους συμφοιτητές στη Νομική, που στην πορεία είδαν ότι θέλουν να ασχοληθούν με το θέατρο, την ιστορία, τη φιλοσοφία, τη δημοσιογραφία, τη διαφήμιση... Κι όμως, όλοι αυτοί κάθησαν και τελείωσαν τη Νομική μετά μυρίων βασάνων, με το κόστος που συνεπάγεται αυτό για το Πανεπιστήμιο και τελικά για τους φορολογούμενους (όλοι αυτοί έπαιρναν συγγράματα, συμμετείχαν σε εξετάσεις κλπ., κλπ.). Και όλα αυτά, για να πάρουν το "χαρτί" και να μην ξανασχοληθούν ποτέ με τα νομικά, καθώς μετά στράφηκαν σ' αυτά που τους έλεγε η καρδιά τους. Δε θα ήταν καλύτερο να είχαν τη δυνατότητα να εγκαταλείψουν τη Νομική και να πάνε να κάνουν ιστορία ή θεατρικές σπουδές στο δεύτερο - τρίτο έτος, τότε που κατάλαβαν τι θέλουν; Κι εκείνοι θα κέρδιζαν χρόνο, θα έπαιρναν πτυχίο στο αντικείμενο που τους ενδιαφέρει, κι η Νομική Σχολή θα ανακουφιζόταν, από το να διατηρεί αιώνιους, απρόθυμους φοιτητές...

Ξέρω ότι σας έχω συνεπάρει και ότι θα με ψηφίσετε μονοκούκι.

Θα επανέλθω και με άλλες ιδέες!

Η Ελλάς των δύο ταχυτήτων

Συνέχεια ζούμε με αυτές τις περίφημες «δύο ταχύτητες»... Συνέχεια, κάθε μέρα, τις συναντάμε σε κάθε εκδήλωση της ζωής μας.

Από τη μιά μεριά το Μέγαρο Μουσικής, κι από την άλλη τα σκυλάδικα, η σκουπιδοτηλεόραση, η αμορφωσιά και η άγνοια. Από τη μια η Φιλοθέη, η Εκάλη, το Κολωνάκι, από την άλλη οι υποβαθμισμένες συνοικίες. Τα κυριλέ εστιατόρια, τα προσεγμένα καφέ, αλλά και τα κακόγουστα δήθεν μοντέρνα καφενεία που σερβίρουν μπουγαδόνερο για καπουτσίνο. Οι ιδιωτικές κλινικές και τα δημόσια νοσοκομεία με τα ράντζα. Τα ιδιωτικά σχολεία και τα δημόσια. Οι σπουδαγμένοι στο εξωτερικό με τους μεταπτυχιακούς τίτλους και οι φτωχομπινέδες που πήραν με το ζόρι ένα ψωροπτυχίο του ελληνικού πανεπιστημίου με το "δημοκρατικό πέντε". Το μετρό, ο προαστιακός, το τραμ αλλά και τα ΚΤΕΛ και κάτι αρχαία τραίνα που δεν έχει ακόμα αποσύρει ο ΟΣΕ. Τα Χάισπήντ αλλά και κάτι «παντόφλες» πλοία τύπου «Ρομίλντα». Οι φιλόδοξοι γιάπηδες αλλά και οι βολεμένοι αργόμισθοι δημόσιοι υπάλληλοι. Κάποιες υπηρεσίες που λειτουργούν καλά, κι άλλες που είναι βουλιαγμένες σε ένα γραφειοκρατικό δυσλειτουργικό μεσαίωνα. Δεν απαριθμώ άλλα, ο κατάλογος είναι ατελείωτος...

Πολλές φορές μάλιστα συναντιόνται αυτά τα δύο και αντικρύζεις ταυτόχρονα και τις δύο πραγματικότητες, τα δύο πρόσωπα της Ελλάδας, την Ευρώπη και την πρώην οθωμανική επαρχία, καθώς λ.χ. τελειώνει η Αττική οδός και βγαίνεις σε έναν επαρχιακό δρομάκο, σε ένα απελπιστικό μποτιλιάρισμα με κορναρίσματα και μούτζες...
Το θέμα είναι ότι συνήθως αυτοί που «παίζουν» στη 2η ταχύτητα είναι αυτοί που μονίμως κλαίγονται και κατηγορούν τις 2 ταχύτητες, ενώ δεν κάνουν τίποτα οι ίδιοι γι αυτό. Αντιθέτως, περιμένουν το πρόβλημά τους να τους το λύσει κάποιος άλλος, κατά κανόνα το Κράτος. Φυσικά, οι ίδιοι με την αδιαφορία τους είναι σαφώς μέρος του προβλήματος. Το σύστημα τους θρέφει, και δεν είναι καθόλου διατεθειμένοι να το αλλάξουν. Είναι οι πρώτοι που πάνε σε διαδηλώσεις (η διαδήλωση είναι το μεγαλύτερό τους κατόρθωμα, εκεί πια θεωρούν ότι "κάτι κάνανε!", ενώ δεν είναι τίποτα άλλο από στείρα διαμαρτυρία), αλλά στην πραγματικότητα αυτοί είναι το πιό συντηρητικό κομμάτι της κοινωνίας μας. Αυτοί είναι που δεν θέλουν να αλλάξει τίποτα, παρά να σέρνεται αυτή η μιζέρια που τους προσφέρει το μόνιμο μισθουλάκο τους ...

ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΓΡΑΦΕΙΟΥ...

Στην αρχή, είσαι "ο μικρός", ο άπειρος στη δουλειά, ο "νέος". Σε εκμεταλλεύονται λιγάκι, αλλά είσαι και άσχετος, μαθαίνεις βέβαια σιγά σιγά. Ε, μετά από κάμποσα χρονάκια, λες ότι "πάλιωσες" κάπως. Πάνω εκεί μένεις έγκυος, λες "θα πάρω μια συνεργάτη - βοηθό". Μια νέα δικηγόρο, να με βοηθάει τώρα που δεν είμαι για πολλά - πολλά.

Έρχεται ένα άτομο, για συνέντευξη. Καλές σπουδές, όχι τίποτα σπουδαίο, αλλά αξιοπρεπείς, ξέρει και ξένες γλώσσες, έχει ξαναδουλέψει και σε άλλο, γνωστό γραφείο. Της λες ότι δεν είσαι κανάς Κροίσος και στην αρχή τουλάχιστον θα της δώσεις ένα άλφα ποσό, όχι αστρονομικό. Στραβομουτσουνιάζει, "μα είμαι δικηγόρος, ΟΧΙ ΑΣΚΟΥΜΕΝΗ, έχω εμπειρία, έχω χειριστεί υποθέσεις μόνη μου...". Τέλοσπάντων, δέχεται, με αντάλλαγμα να είναι αισθητά μικρότερο από το κανονικό το ωράριό της (αντί για 8ωρο, 4-5 ώρες την ημέρα το πολύ). Και φυσικά, τσάμπα χρήση υποδομών του γραφείου, υπολογιστής, ίντερνετ, τηλέφωνα, φαξ, που αν άνοιγε δικό της γραφείο θα έπρεπε να τα πληρώνει η ίδια από την τσέπη της (για να μη μιλήσω για ενοίκια, ηλεκτρικά, νερά, κοινόχρηστα ...). Πρέπει εδώ να διευκρινιστεί ότι εμείς οι δικηγόροι είμαστε ελεύθεροι επαγγελματίες, κι αυτές οι συνεργασίες δεν έχουν την έννοια ότι γίνεσαι "υπάλληλος" του άλλου. Υποτίθεται ότι συνεργάζεσαι με τον άλλον και σιγά σιγά μπορείς να έχεις και δικούς σου πελάτες και να βγάζεις αυτό το "κάτι παραπάνω" που σου λείπει από την αμοιβή για τη συνεργασία. Επιπλέον, έχεις την ευκαιρία να μάθεις κι από τους άλλους μερικά πράματα, να κάνεις γνωριμίες, να αποκτήσεις ακόμα μεγαλύτερη εμπειρία, που σίγουρα σου λείπει στην αρχή. Καλό ντηλ για έναν νέο δικηγόρο στο ξεκίνημά του, νομίζω...

Και μετά προκύπτει η πραγματικότητα: ένα νυσταλέο, βαριεστημένο άτομο, που σπεύδει να εκμεταλλευθεί την ελαστικότητα του ωραρίου για να εμφανίζεται όλο και πιό αργά, και που δυστυχώς κάνει το ένα λάθος μετά το άλλο. Απροσεξία; Άγνοια; Βαριεστημάρα; Ανικανότητα; Και φυσικά δεν είναι σε θέση να χειριστεί κάτι από την αρχή μέχρι το τέλος μόνη της, μπορεί να ενεργήσει μόνο βάσει λεπτομερέστατων οδηγιών, αλλιώς παραλύει, δεν έχει καμμιά ικανότητα για πρωτοβουλία.

Έχετε διαβάσει Αστερίξ; Εκεί που ένας ηλίθιος εκατόνταρχος νομίζει ότι κατέλαβε το γαλατικό χωριό, και στέλνει αγγελιοφόρο στη Ρώμη να δει τον Καίσαρα, "και θα του πεις", λέει, "'Απασα Γαλατία κατελήφθη". Θα σε ρωτήσει "άπασα;" Θα του πεις "Άπασα!". Και θα καταλάβει!" Ε, μετά έρχεται ο επιθεωρητής, τον πλακώνουνε στις φάπες και πάει και βρίσκει το μαλάκα τον εκατόνταρχο με μελανιασμένο το πρόσωπο, και του λέει (με μελιστάλαχτο ύφος): "Στείλατε αγγελιαφόρο στη Ρώμη "Άπασα Γαλατία κατελήφθη!" - Άπασα; - Άπασα! (και ξαφνικά ουρλιάζει κατακόκκινος:) Και, μα το Δία, ιδού τι μας κάνανε αυτοί οι ηττημένοι!"

Ε, μα ναι, ρε γαμώτο. Τι πλασάρεσαι ως έμπειρος και προχωρημένος; Και έχεις και οικονομικές αξιώσεις; Πες εξαρχής ότι είσαι στουρνάρι, να σε αντιμετωπίσει και ο άλλος ως στουρνάρι, να διπλοτσεκάρει τι κάνεις, να ξέρει πού βρίσκεται. Μάθαν όλοι, ότι πρέπει να πουλήσουν μούρη στην αρχή, και να ζητάνε λεφτά. Πού πας, ρε Καραμήτρο. Με τι προσόντα... Νια, νια, νια ...

Αγάπη

"...Εαν ταίς γλώσσαις των ανθρώπων λαλώ και των αγγέλων, αγάπην δε μη εχω, γέγονα χαλκός ηχών ή κύμβαλον αλαλάζον. Και εάν έχω προφητείαν και ειδώ τα μυστήρια πάντα και πάσαν την γνώσιν, και εάν έχω πάσαν την πίστιν ώστε όρη μεθιστάναι, αγάπην δε μη έχω, ουδέν ειμί. Καν ψωμίσω πάντα τα υπάρχοντα μου, και εάν παραδώ το σώμα μου ίνα καυχήσωμαι, αγάπην δε μη έχω, ουδέν ωφελούμαι. Η αγάπη μακροθυμεί, χρηστεύεται, η αγάπη ου ζηλοί, ου περπερεύεται, ου φυσιούται, ουκ ασχημονεί, ου ζητεί τα εαυτής, ου παροξύνεται, ου λογίζεται το κακόν, ου χαίρει επί τη αδικία, συγχαίρει δε τη αληθεία· πάντα στέγει, πάντα πιστευει, πάντα ελπίζει, πάντα υπομένει. Η αγάπη ουδέποτε εκπίπτει. Είτε δε προφητείαι, καταργηθήσονται· είτε γλώσσαι, παύσονται· είτε γνώσις, καταργηθήσεται. Εκ μέρους γαρ γιγνώσκομεν και εκ μέρους προφητεύομεν· όταν δε έλθη το τέλειον, το εκ μέρους καταργηθήσεται. Ότε ήμην νήπιος, ελάλουν ως νήπιος, εφρόνουν ως νήπιος, ελογιζόμην ως νήπιος· ότε γέγονα ανήρ, κατήργηκα τα του νηπίου. Βλέπομεν γαρ άρτι δι εσόπτρου εν αινίγματι, τότε δε πρόσωπον προς πρόσωπον· άρτι γινώσκω εκ μερους, τοτε δε επιγνώσομαι καθώς και επεγνώσθην. Νυνι δε μένει πίστις, ελπίς, αγάπη, τα τρία ταύτα· μείζων δε τούτων η αγάπη."

(Απ. Παύλου, Α' επιστολή προς Κορίνθιους)

ΠΟΙΟΣ ΦΤΑΙΕΙ;

"― Φταίει το ζαβό το ριζικό μας!

― Φταίει ο Θεός που μας μισεί!

― Φταίει το κεφάλι το κακό μας!

― Φταίει πρώτ' απ' όλα το κρασί!

Ποιος φταίει; ποιος φταίει; Kανένα στόμα

δεν τό ' βρε και δεν τό πε ακόμα.

Έτσι στη σκότεινη ταβέρνα

πίνουμε πάντα μας σκυφτοί.

Σαν τα σκουλήκια, κάθε φτέρνα

όπου μας έβρει μας πατεί.

Δειλοί, μοιραίοι κι άβουλοι αντάμα,

προσμένουμε, ίσως, κάποιο θάμα!"

(Κ. Βάρναλης, Οι Μοιραίοι)

_

Σε διάφορες στιγμές, και με διάφορες αφορμές, ακούς συχνά: "φταίει η κακούργα κοινωνία", "πού είναι το κράτος" και άλλα τέτοια ηχηρά παρόμοια. Σε πιό προσωπικό επίπεδο, μαθαίνεις ότι "τον Τάδε τον παρασύρανε οι κακές παρέες, ξέρεις τι καλό παιδί ήταν αυτός", ή ότι "η Δείνα επηρεάζεται πάρα πολύ από τη μάνα της", ή "εγώ θα είχα γίνει μέγας και τρανός, αλλά δε μ' αφήσανε οι υποχρεώσεις/οι γονείς μου/τα παιδιά μου/η γυναίκα μου", άσε πια το θρυλικό "αυτός δεν την ήθελε, αλλά εκείνη τον τύλιξε" κ.ο.κ.

Εμένα πάλι γιατί όλα αυτά μου φαίνονται ως αφορμές για μετάθεση της ευθύνης σε κάποιον άλλο, αντί για εμάς τους ίδιους; Ποιός είναι "το κράτος" και "η κοινωνία" αν όχι εμείς οι ίδιοι; Ποιός επέλεξε να κάνει παρέα με τις ... κακές παρέες; Ποιός επέλεξε να υιοθετήσει τη στάση και τις απόψεις της μάνας του; Ποιός διάλεξε την άχαρη δουλειά, τη ρουτίνα κλπ., αντί για το ρίσκο και την προσπάθεια για κάτι μεγάλο;

Ας αναλάβουμε τις ευθύνες μας, παιδιά. Δεν φταίει "το κακό το ριζικό μας" ή "ο Θεός που μας μισεί". Δεν φταίει κανένας άλλος, ποτέ. Είμαστε εδώ που είμαστε, γιατί εμείς οι ίδιοι το διαλέξαμε. Γιατί εμείς το αποφασίσαμε. Γιατί εμείς οι ίδιοι πράξαμε με τον άλφα τρόπο ή παραλείψαμε να συμπεριφερθούμε με τον βήτα τρόπο. Και δεν υπάρχει κανένας άλλος να μας σώσει. Εμείς οι ίδιοι είμαστε υπεύθυνοι για τη μοίρα μας, για το αν θα μείνουμε στα ίδια ή αν θα κάνουμε κάτι για να αλλάξουμε τη ζωή μας...

Κι όπως έλεγαν και οι Μαύροι Πάνθηρες "if you are not part of the solution, then you are part of the problem!".

ΧΡΙΣΤΟΥ - ΓΕΝΝΑ

Είμαι έγκυος και έτσι φέτος τα Χριστούγεννα έχουν αποκτήσει για μένα άλλο νόημα.

Είναι σα μια «παγανιστική» γιορτή της Γέννησης, όπου το σημαντικό δεν είναι ο Χριστός, ως πρόσωπο, αλλά το ίδιο το Μυστήριο της Γέννας. Πώς, ξαφνικά, από την κοιλιά μιας γυναίκας «βγαίνει», δημιουργείται, γεννιέται ένας άλλος άνθρωπος. Ένα πράμα αλλόκοτο και μυστήριο και ... μέγα, δύσκολο να το πιστέψεις, δύσκολο να το συλλάβεις, και όμως καθημερινό και απλό και φυσικό ...

Μέσα στην πολυκοσμία των γιορτών, με τα γεμάτα μαγαζιά και την ασφυκτική κίνηση στους δρόμους, στο μετρό, περπατάω στο κέντρο της πόλης με τη φουσκωμένη κοιλιά μου και είμαι λιγάκι έξω από αυτά και αισθάνομαι λίγο φοβισμένη και με κουράζουνε...

Και σκέφτομαι μιαν άλλη έγκυο, 2000 τόσα χρόνια πριν, κι αυτή λιγάκι εκτός τόπου και χρόνου, να περιφέρεται μες την πολυκοσμία της Βηθλεέμ καθώς γινόταν η απογραφή των Ρωμαίων και να μη βρίσκει δωμάτιο και να τη βάζουν σε ένα στάβλο να κοιμηθεί, έγκυο γυναίκα (χωρίς κυριλέ μαιευτήρια, χωρίς Α και Β θέση, χωρίς επισκληρίδιο ή καισαρική, χωρίς προγεννητικό έλεγχο, μόνιτορ, αμνιοκεντήσεις, ντόπλερ... Χωρίς να ξέρει αν το μωρό της είναι αγόρι ή κορίτσι και χωρίς ποτέ να το έχει δει σε υπερηχογράφημα...)

... Και όλη η σκηνή είναι γεμάτη συμβολισμούς. Η Παναγία γεννάει στη φάτνη των αλόγων με τα ζώα γύρω της, τα άλλα θηλαστικά, που γεννάνε κι αυτά με παρόμοιο τρόπο, και ... σα να την καταλαβαίνουνε, σα να μαζεύονται γύρω της να τη βοηθήσουν, σα να την συν-αισθάνονται την ώρα αυτή ... (να και ύμνος στο φυσικό τοκετό, χωρίς περιττές ιατρικές παρεμβάσεις...)

Για τους πόνους και όλα αυτά δε μας λένε πολλά πράγματα, αλλά μετά, με το νεογέννητο Χριστούλη στην αγκαλιά της όλα δείχνουν γαλήνια, μια ειρηνική και απόκοσμη εικόνα, μια μαγική στιγμή ... Μας λένε για «το Θείο Βρέφος», αλλά δεν πρόκειται πιά μόνο για το συγκεκριμένο βρέφος, σαν όλα τα βρέφη να είναι κατά κάποιο τρόπο θεόσταλτα, καθώς δεν είναι οι γονείς τους που τα «φτιάξανε» (μέσα σε μια σύμβαση "γάμου"), κατά κυριολεξία, αλλά ο Θεός, πέρα και έξω από γάμους, προγραμματισμούς κ.ο.κ. Μην ξεχνάμε ότι ο Χριστός είναι το πιό διάσημο εξώγαμο της ιστορίας, καθώς ο πατέρας του δεν ήταν ο νόμιμος σύζυγος της μητέρας του...

Προ ημερών είχαν τα γενέθλιά μου.... Τέτοιες μέρες γεννήθηκα κι εγώ ... Άραγε να βλαστήμαγε ο μαιευτήρας, που του χαλάσανε την άδεια χρονιάρες μέρες; Να χάλασαν τα σχέδια των γονιών μου για το ρεβεγιόν;

... Καλά Χριστούγεννα!

ΟΙ ΠΑΛΙΕΣ ΑΓΑΠΕΣ

Υπάρχει ένας τύπος που υποτίθεται ότι είχαμε, κάμποσα χρόνια πριν, grande amour, που λένε.

Grande amour? Όπως το πάρει κανείς, γιατί είχαμε και μεγάλη κόντρα μεταξύ μας. Πώς συνδυάζονται αυτά? Περίεργο μου φαίνεται τώρα.
Βασικά, να ποιό ήταν το πρόβλημά μου:

Είχα την αίσθηση, ότι ενώ εγώ είμαι ... μοντέρνα, προχωρημένη, ταξιδιάρα, διανοούμενη, με πολλά ενδιαφέροντα, όχι ξενέρωτη ή συμβιβασμένη ή μικροαστή, ο τύπος αυτός δεν μου το αναγνώρισε ποτέ.
Ήτανε μωρέ η εποχή που τελειώναμε το Πανεπιστήμιο, που ψαχνόμασταν τι θα κάνουμε μετά... Εγώ άρχισα να δουλεύω, ενώ εκείνος διάλεξε να συνεχίσει τις σπουδές στο εξωτερικό, σε άλλο κλάδο (ιστορία), από αυτό που σπουδάζαμε μέχρι τότε (νομικά).

Έτσι, ενώ εγώ έπρεπε να φορέσω (για πρώτη φορά στη ζωή μου) ταγιέρ και να ξυπνάω νωρίς να πηγαίνω στο γραφείο, πράματα πρωτόγνωρα για την μέχρι τότε φοιτητική ζωή μας, αυτός (όποτε ήταν στην Ελλάδα) ξύπναγε αργά, έβγαινε τα βράδια (που εγώ είχα αρχίσει να κοιμάμαι νωρίς), και κατά τα λοιπά ταξίδευε εδώ κι εκεί στην Ευρώπη, σα φοιτητής που εξακολουθούσε να είναι...
Αυτό το πράμα το θεώρησα μεγάλη πουστιά!

Κατά κάποιο τρόπο ήταν ... ταξικό, γιατί η οικογένειά του ήταν κάπως πιό καλοβαλμένη από τη δική μου, και οι δικοί του υποστήριζαν τη συνέχιση των σπουδών του, ενώ εγώ έπρεπε να δουλέψω. Αν επέμενα δηλαδή, οι δικοί μου θα με έστελναν κι εμένα στα Λονδίνα να σπουδάσω, από το υστέρημά τους. Αλλά για κάποιο λόγο, επειδή δεν τους περίσσευαν τα λεφτά, δεν ήθελα να το κάνω αυτό. Ήθελα να «μπω στην παραγωγή», να δουλέψω, δεν αισθανόμουν άνετα να σπουδάζω εσαεί με τα λεφτά των άλλων. Κι ενώ η δουλειά μου μου επέβαλε κάποιους περιορισμούς, δεν εισέπραττα από το φίλο μου κατανόηση για αυτό. Αντίθετα, εισέπραττα κάποιου είδους περιφρόνηση, του στυλ «άντε, συμβιβάστηκες με το κατεστημένο». Ενώ εκείνος παρέμενε τάχα «ελεύθερος και ωραίος» από ωράρια, dress code, έλλειψη ελεύθερου χρόνου, κούραση, ρουτίνα ...
Τελικά, άρχισα κι εγώ να τον προσβάλω. Όσο εκείνος υπαινισσόταν ότι εγώ είμαι "συμβιβασμένη", τόσο εγώ απαντούσα με υπαινιγμούς ότι είναι ένας "κηφήνας", που κάνει τη μεγάλη ζωή με τα "λεφτά του μπαμπά". Κι εκείνος δεν είχε λοιπόν κατανόηση από εμένα για αυτό που επέλεξε να κάνει.

Άρχισε τότε να κάνει παρέα με κάτι ηθοποιές που ήταν στο ίδιο μήκος κύματος, που ακολουθούσαν τάχα «το όνειρο της ζωής τους» (πάντα με τα λεφτά του μπαμπά), και μπορούσαν «να τον καταλάβουν» ...

Αυτό το «τακίμιασμα» με τους άλλους ... κηφήνες, που όλοι μαζί συνασπίζονταν και με κοίταζαν με δήθεν οίκτο «η καημένη ... πρέπει να ξυπνήσει νωρίς», δε μπόρεσα να το χωνέψω ποτέ. Γιατί υπήρχε και το σκεπτικό ότι αυτοί ήταν τάχα οι άνθρωποι της τέχνης, του πνεύματος, που δεν χωράνε σε ωράρια και δουλειές, που ζούνε ελεύθερα και μποέμικα... Ενώ εμείς, οι «άλλοι», είμαστε, λέει, οι «συμβιβασμένοι», οι στεγνοί, που δεν καταλαβαίνουμε από τέχνη και διανόηση, οπότε ... μας αξίζει το πρωϊνό ξύπνημα, το γκρι κουστουμάκι, η τρεχάλα μες το καυσαέριο στην πλατεία Κάνιγγος....
Τέτοια χοντροπροσβόλα ... εμείς ρε δεν είμαστε «της τέχνης» και «του πνεύματος»; Εμείς, με τα τόσα διαβάσματά μας, τη λογοτεχνία, τη φιλοσοφία, με το θέατρο που έχουμε δει, με το σινεμά, με τις ανησυχίες και τα ενδιαφέροντά μας (που μας τα πνίγει η ρουτίνα κι εμείς επιμένουμε να τα καλλιεργούμε με πείσμα τις λιγοστές ώρες που μας αφήνει ελεύθερες η κωλοδουλειά); Εμείς, που «υψώσαμε το κολλάρο του λογιστή στο λαιμό ενός ποιητή» - όπως λέει ο Φερνάντο Πεσσόα - με καθημερινό όμως πόνο ψυχής για αυτά που απαρνιόμαστε; Εμείς, που είχαμε ενδιαφέροντα κι ανησυχίες που αυτοί δεν είχαν ποτέ, που τους έλεγες «Ντοστογιέφσκι» και νομίζανε ότι είναι μάρκα σοκολάτας... Κι εκείνοι πάλι, τι ήταν; Άνθρωποι που δεν είχαν να επιδείξουν κανένα ταλέντο, καμμία ιδιαίτερη επίδοση σε τίποτα, εκτός από την χαρακτηριστική τους τεμπελιά και την ... αδιάντροπη τράκα. Έτσι μετριέται ρε γαμώτο η «καλλιτεχνικότης» ή η «διανόηση»; Από το πόσο αργά ξυπνάς κάθε πρωϊ και πόσα χρωστάς σε φίλους και γνωστούς, που τους μαδάς ανελέητα, καθώς είσαι μονίμως άφραγκος; Γιατί η αφραγκία να θεωρείται τεκμήριο καλλιτεχνικότητας και ... ελεύθερης σκέψης;

Για μερικούς μάλιστα το ανωτέρω "πακέτο" συνοδευόταν και από μια πλήρη έλλειψη οποιασδήποτε μόρφωσης, καθώς ήδη από το σχολείο απαξιούσαν να μελετήσουν ο,τιδήποτε σοβαρά, ακόμα κι αυτά που αφορούσαν την ίδια την τέχνη, με την οποία υποτίθεται ότι ήθελαν να ασχοληθούν ... Γιατί το να είσαι τενεκές δεν λεγόταν με το όνομά του αλλά είχε αναγορευθεί σε κάτι άλλο, σε «εγώ είμαι πλασμένος για άλλα»;

Τελικά «αυτοί που παριστάνουν τους έξυπνους εκνευρίζουν εμάς, τους πραγματικά έξυπνους»...
Νιααααα.... τα θυμήθηκα και εκνευρίστηκα...

ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΦΙΛΙΑ;

Τι είναι "φιλία"; Έλα μου, ντε! Καλή ερώτηση.
Τα τελευταία χρόνια γέμισα "γνωστούς". Έζησα, σε ορισμένους χώρους, την εμπειρία να μπαίνω και να χαιρετάω δεξιά κι αριστερά σαν το βλαχοδήμαρχο. Αυτοί όλοι φυσικά δεν είναι "φίλοι" μου, είναι απλοί γνωστοί.
Ποιοί είναι λοιπόν οι φίλοι; Και τι διαφορά έχουν από τους "απλούς γνωστούς"; Από τις κοινωνικές συναναστροφές, από τους ανθρώπους που τους ξέρεις επαγγελματικά, που έχεις συμφέροντα, ή από τους ανθρώπους που μοιράζεσαι κάποια συγκεκριμένη ασχολία, ένα χόμπυ, ή που κάνεις παρέα, πίνεις ένα κρασάκι, λες κανένα αστειάκι, αλλά ως εκεί;
Δεν ξέρω ακριβώς. Πάντως με μερικούς ανθρώπους, που μπορεί να βρίσκονται ανάμεσα σε όλες αυτές τις γνωριμίες και τις συναναστροφές που μόλις περιέγραψα, γίνεται κάτι διαφορετικό. Κάποια στιγμή τολμάς να ανοιχτείς λίγο παραπάνω, ανοίγονται κι εκείνοι. Δεν ξέρω ακριβώς γιατί, δεν ξέρω πώς. Σα να περνάνε μηνύματα με το βλέμμα, και ξαφνικά ανάβει το πράσινο φως. Και η επικοινωνία, με μια μυστική συνεννοήση και των δύο, παύει να είναι επιφανειακή και επιπέδου "ωραίος καιρός σήμερα" και βαθαίνει... Σαν το βλέμμα να λέει, "Μίλα μου. Βγάλε τη συνήθη κοινωνική σου μάσκα. Έλα να τα πούμε όλα, από καρδιάς". Σα να μιλάνε δύο άνθρωποι που βρέθηκαν μαζί στη φυλακή, ναυαγοί στο ερημονήσι, μεταξύ ζωής και θανάτου. Εκεί, που δε χωράνε προσποιήσεις, μάσκες, κοινωνικές ευπρέπειες, ρόλοι, ταυτότητες. Εκεί που "δε με λένε Σταύρο και κυρ - Σταύρο, και αφέντη τσουτσουλομύτη. Μόνο Σταύρο με λένε. Μόνο Σταύρο με λένε..." (όπως λέει και το τραγουδάκι του Σαββόπουλου).

Μερικές φορές αυτό γίνεται μονόδρομα. Δηλαδή, εγώ μιλάω ανοιχτά κι ειλικρινά και ξεμπροστιάζομαι, και οι άλλοι κρατούν τις "πισινές" τους και τη "μάσκα", την "πανοπλία" τους, που τους προστατεύει. Αισθάνομαι τότε ότι η "φιλία" μας δεν είναι φιλία. Είναι κάτι ανολοκλήρωτο, μια σχέση που ματαιώθηκε, γιατί συνάντησε φραγμούς.

Μου λένε ότι φίλος είναι αυτός που σου συμπαραστέκεται στα δύσκολα. Συμφωνώ. Καλό είναι αυτό.

Μου λένε ότι φίλος είναι αυτός που σε καταλαβαίνει. Φυσικά.

"Φίλος είναι αυτός που δεν σε κρίνει". Χμμμμ.... εκεί διαφωνώ λίγο.

Οταν κάνω τον τετραπλό φόνο, θα εκτιμήσω το φίλο που δε θα μου γυρίσει την πλάτη και θα έρθει να με δει στη φυλακή. Αν πάρω ηρωϊνη, θα εκτιμήσω το φίλο που δεν θα με αποστραφεί σε στυλ "άντε από δω ρε πρεζόνι". Αλλά αυτός ο φίλος, αν είναι φίλος, δε νομίζω ότι θα πρέπει να νίψει τας χείρας του, και να μου πει, "εγώ είμαι μαζί σου ό,τι μαλακία και να κάνεις". Νομίζω ότι πρέπει να μου ρίξει ένα φάσκελο, και να μου πει "έκανες μαλακία". Αξίζει ακόμα και να μου πει "έκανες λάθος, και αν δεν επανορθώσεις, θα πάψω να είμαι φίλος σου". Η άπειρη κατανόηση όταν εγώ τα κάνω σκατά, δεν νομίζω ότι είναι καλό πράμα ...

'Εχω εκτιμήσει φίλους που αντί να μου πουν, "καλά κάνεις και μένεις με τους γονείς σου στα 30φεύγα", μου είπαν "μάζεψέ τα και φύγε". Που μου είπαν "με το γκόμενο αυτό δε βγαίνει άκρη. Παράτα τον." Αρκεί να είναι η γνώμη τους, αρκεί να λένε "η επιλογή είναι δική σου, αλλά εγώ στη θέση σου θα έκανα αυτό". Να είναι ειλικρινείς. Δεν προτιμώ κάποιον που ενώ βλέπει κάτι στραβό σε μένα, δεν μου το λέει "για να μη χαλάσουμε τις καρδιές μας". Σκληρή φιλία; Ναι, η αληθινή φιλία δεν είναι μόνο άβυσσος κατανόησης. Είναι και σκληρή.

Υπάρχουν και τύποι που φύλαγαν τον εαυτό τους καλά προφυλαγμένο από οποιαδήποτε κριτική, διότι δεν έδειχναν ποτέ ποιοί είναι, τι προβλήματα έχουν. Παρίσταναν μάλιστα ότι ... δεν έχουν. Μόνο εγώ είχα προβλήματα. Το βρίσκω άδικο, άνισο, και ματαιωτικό για τη φιλία...

Μου λένε επίσης και κάτι ανταλλακτικά, τύπου "ο τάδε είναι ο καλύτερος φίλος μου, γιατί μου βρήκε δουλειά, ή γιατί τότε που χρώσταγα μου δάνεισε λεφτά". Καλά είναι όλα αυτά, αλλά είναι λίγο "δούναι και λαβείν". Κι ο εργοδότης μου μου δίνει λεφτά, αλλά δεν είμαστε φίλοι. Γενικά το χρήμα για μένα καλό είναι να μην μπαίνει στη φιλία. Η φιλία είναι κάτι πέρα και έξω από τη "συναλλαγή". Έχει να κάνει με τα άϋλα...

Τέλος, μου λένε "φίλος μου είναι ο Τάδε, γιατί αν τον πάρω στις 3.00 τη νύχτα και του πω ότι έχω πρόβλημα, θα τρέξει". Για μένα, φίλος μου είναι και αυτός που στις 3.00 τη νύχτα θα μου πει "δε μπορώ", αν όντως δεν μπορεί. Γενικά εγώ δε θα πάρω φίλο στις 3.00 τη νύχτα, παρά μόνον αν είναι έσχατη ανάγκη. Πυρηνική καταστροφή, λ.χ. Θα σεβαστώ τον ύπνο του.

P.S. Σήμερα μου ήρθε στο μυαλό και γιατί είναι τόσο σημαντικές για μένα οι συζητήσεις, οι ειλικρινείς κουβέντες. Γιατί τις θεωρώ την "πεμπτουσία" της φιλίας. Σκέφτηκα ότι με την κουβέντα την εκ βαθέων (όχι με την ψεύτικη - επιφανειακή ψιλοκουβέντα) εγώ ... προχωράω μπροστά. Αλλάζω, βελτιώνομαι, ωριμάζω ... Ό,τι πρόοδο έχω κάνει ώς άνθρωπος, ως προσωπικότητα, την έχω κάνει από κάτι τέτοιες κουβέντες. Σαν ... ψυχοθεραπεία είναι. Και δεν είναι τόσο ότι ο άλλος θα μου πει καμμιά σοφή συμβουλή και θα μου δείξει το δρόμο (ίσα - ίσα, ο καλός φίλος δεν παριστάνει το δάσκαλο, περισσότερο ακούει). Με την πάρλα, με αυτά που λέω εγώ η ίδια, με την εκτόνωση που φέρνει το να πεις έστω σε κάποιον τον "πόνο" σου, το μυαλό μου πάει μπροστά, σκέφτεται, το βλέπει αλλιώς το πράγμα. Αλλά όταν οι κουβέντες δεν είναι γνήσιες, και ο άλλος δε μου δείχνει τον πραγματικό του εαυτό, τότε βγαίνουν λάθος συμπεράσματα. Γι' αυτό μου τη σπάει αυτό. Γιατί μου χαλάει την καλή κουβέντα, που θα με πήγαινε μπροστά, που θα μας πήγαινε και τους δύο (φίλους) μπροστά... γιατί η μη γνήσια κουβέντα σε κρατάει στάσιμο στα ίδια... Γι' αυτό ...

ΠΑΛΙ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΧΩΡΙΣΜΕΝΟΥΣ...

Σε συνέχεια του ... κοινωνιολογικού προβληματισμού που άνοιξα με το προηγούμενο ποστ, θέλω να αναφερθώ πάλι στους χωρισμένους φίλους.

Άντε και χωρίσανε από το μακροχρόνιο δεσμό τους (οι δεσμευμένοι), άντε και πήραν (ή έστω βάλανε μπρος) το διαζύγιο (οι παντρεμένοι).

Και τώρα;

Διαπιστώνω ότι περνάνε φάσεις (τις έχω περάσει κι εγώ). Στενοχώρια - κλάμα - καψουροτράγουδα - μπουζούκια - πενιές - βραδιές με φίλους και πολύ αλκοόλ - μέχρι που τελειώνει η περίοδος πένθους και ανακάμπτει κανείς σιγά σιγά και ξαναρχίζει τη ζωή του...

Ωστόσο, οι κρυψίνοες (αυτοί που επί γάμου ή δεσμού δεν μου λέγανε τα προβλήματά τους) συνεχίζουν το ίδιο βιολί: δεν μας λένε ότι είναι χάλια, ότι στενοχωρήθηκαν, ότι περνάνε περίοδο "πένθους". Όοοοχι. Αυτοί, πολύ γρήγορα, σπεύδουν να περάσουν στο επόμενο στάδιο: "ε, δεν έγινε και τίποτα. Σιγά. Τον/την έχω ξεπεράσει. Πάμε γι' άλλα". Χαρ, χαρ, χαρ (καγχασμός από μέρους μου).

Τι ξεπέρασες, ρε φίλε. Έτσι γίνονται αυτά;

Και τους βλέπεις, να θυμούνται κάτι πρώην γκόμενους/γκόμενες που είχαν στο ... σχολείο, και να τους παίρνουν τηλέφωνο στο ξεκούδουνο "γειά, είμαι ο Θανάσης από το 3ο Γυμνάσιο Ζωγράφου, σε θυμήθηκα μωρέ και είπα να δω τι κάνει εκείνη η ψυχή". Ζντόϊνγκ!!! Λες και ο άλλος είναι βλάκας και δεν καταλαβαίνει τι παίχτηκε, και πώς και τον/την θυμήθηκαν μόλις 18 χρονάκια μετά. Άλλοτε τρώνε βρισίδι (γιατί μετά από 18 χρόνια ο άλλος δεν είναι ο ίδιος άνθρωπος που είχες γνωρίσει και η κουβέντα πάει στραβά), άλλοτε μαθαίνουν (ζγκλούπ!) ότι ο άλλος/η άλλη έχει τώρα 3 παιδιά και 2 εγγόνια και ζει στο Κονέκτικατ... "Περίεργο, βρε παιδί μου, για δες..." Φοβερή κίνηση. "Θα πάρω τη Σούλα/το Μήτσο από το Γυμνάσιο". What were they thinking??? Εν τω μεταξύ, δε συνειδητοποιούν πόσο γνωστό, πόσο κλασσικό είναι αυτό που κάνουν, πόσο προφανές, πόσο εξαρχής καταδικασμένο... Πόσοι άλλοι το έχουν κάνει, μέχρι και σε ταινίες το βλέπεις ...

Μετά έχουμε άλλα. Γνωρίζουν διάφορα άτομα και ακούς προσδοκίες ... άμεσες. Βιάζονται πολύ. Κάτσε ρε φίλε. Δε σου είπε κανείς ότι στην εποχή μας οι σχέσεις είναι δύσκολες?? Hellooo??? Μήπως είναι τυχαίο ότι μια τηλεοπτική σειρά σαν το "Sex & the City" σπάει ταμεία παγκοσμίως?? Πώς έχεις την απαίτηση, μέσα σε μια μέρα/μια βδομάδα/ένα μήνα να βρεις παρέα/φίλους/γκόμενα, να ταιριάξεις τέλεια, να συνεννοηθείς, να "κάνεις χωριό" κ.ο.κ.??? Κι εμείς δηλαδή, οι χρόοοονια singles, με τις προβληματικές σχέσεις, μαλάκες είμαστε? Με ποιά λογική δεν θα περάσεις κι εσύ από σαράντα κύματα, από περίεργους/άσχετους/παρανοϊκούς/κάθε-καρυδιάς-καρύδι? Με ποιά λογική θα γνωρίσεις εσύ μπαμ με τη μία το "γαμώ-τα-άτομα"??? Κι άντε και το γνώρισες. Με ποιά λογική η σχέση θα σου κάτσει, πρώτον, και μετά θα κυλήσει, λέει, σα ... νεράκι? Ένω όλοι οι άλλοι έχουμε περάσει (και εξακολουθούμε να περνάμε) τον παθών μας τον τάραχο στις σχέσεις μας, βάσανα, προβλήματα, σκαμπανεβάσματα???

Και τέλος, έχουμε και όσα ΔΕΝ ξεπέρασες, αλλά λες ότι τα ξεπέρασες. Που ξεπετάγονται την άσχετη στιγμή. Εκεί που γνώρισες τον καινούριο/την καινούρια. Που κολλάς σε ένα συγκεκριμένο κουσούρι του και το μεγαλοποιείς, επειδή ήταν αυτό που σε είχε κάνει να υποφέρεις στην παλιά σου σχέση. Ή που είσαι ενθουσιασμένος/-η με τον Τάδε, μόνο και μόνο επειδή δεν είναι αλκοολικός/ζηλιάρης/τσιγγούνης (όπως ο πρώην σου), ενώ έχει άπειρα άλλα - σημαντικότερα, ίσως - ελαττώματα, αλλά εσύ δεν τα βλέπεις, γιατί μόνο ένα σε καίει (να μην έχει ΤΟ κουσούρι του πρώην).

Παιδιά, υπομονή. Και ... υπομονή. Και μετά, κι άλλη υπομονή ... Θέλει χρόνο, θέλει κόπο, θέλει ενέργεια. Και κυρίως, θέλει παραπάνω χρόνο, παραπάνω κόπο, παραπάνω ενέργεια από ό,τι νομίζετε... Είναι κλασική η βιασύνη του ψυχικά ταλαιπωρημένου ανθρώπου που θέλει γρήγορες λύσεις, εδώ και τώρα, άμεση παρηγοριά για τα παλιά... Δε γίνεται έτσι όμως, γιατί κι οι άλλοι έχουν τα δικά τους προβλήματα και δεν μπορούν να σου προσφέρουν εσένα αυτό που θέλεις τώρα αμέσως. ΥΠΟΜΟΝΗ ΛΟΙΠΟΝ...

ΟΙ ΧΩΡΙΣΜΕΝΟΙ ΔΕ ΓΙΟΡΤΑΖΟΥΝΕ ΠΟΤΕ

Πόσο ειλικρινείς, γνήσιοι, αληθινοί είμαστε στις σχέσεις μας; Δείχνουμε ποιοί είμαστε ή παριστάνουμε ότι είμαστε ... κάποιοι άλλοι; Mήπως παριστάνουμε ότι είμαστε πιό... χαρούμενοι, πιό κοινωνικοί, πιό εύθυμοι, πιό ευδιάθετοι, πιό ... χωρίς προβλήματα;

Συνειδητοποίησα το εξής:

Μερικοί φίλοι μου είναι ελεύθεροι, άλλοι είναι παντρεμένοι, και μερικοί έχουν ήδη πάρει διαζύγιο.

Θα έλεγε κανείς ότι αυτοί που πήραν τα διαζύγια είναι αυτοί που ξέραμε ότι δεν τα πάνε καλά, έχουν προβλήματα, τσακώνονται συνέχεια κ.ο.κ.

Αμ, δε! Τα γνωστά μου ζευγάρια που έχουν πάρει μέχρι τώρα διαζύγιο, συμπτωματικά, είναι αυτά που πριν χωρίσουν ήταν ... ιδανικά.

Όλα "πήγαιναν καλά"!

Πήγαινα εγώ και σιχτίριζα τους εκάστοτε γκόμενους και εραστές, και οι γυναίκες των φίλων μου ποτέ δεν είχαν να μου πουν κακή κουβέντα για τον άντρα τους. Απορούσα κι έλεγα πως κάτι δεν πάει καλά με εμένα. Δεν μπορεί εγώ να πέφτω πάντα στο μαλάκα, ενώ η Χριστίνα/η Ελένη/η Μαρία έχουν βρει τον ιδανικό σύντροφο, τον ευγενέστατο, τον πιστό, τον υποδειγματικό ...

Ποτέ δεν είχαν βρίσει τη μάνα του. Ποτέ δεν είχαν σιχτιρίσει τη ρουτίνα. Ποτέ δεν καυγάδισαν μαζί του μπροστά μου. Ποτέ δεν μου είπαν ότι καυγάδισαν έστω την προηγουμένη. Ποτέ. Μέχρι που μια ωραία πρωϊα μου είπαν "ξέρεις, με τον Τάκη/Μήτσο/Θανάση χωρίζουμε". Προσπάθησα να το διαπραγματευτώ, να δω μήπως υπάρχει κάποια ελπίδα, όχι, ήταν τελεσίδικο. "Διαζύγιο".

Αντιθέτως, τα ζευγάρια που παραμένουν μαζί, είναι αυτοί που έχουν ρίξει άπειρους καυγάδες. Μπροστά μου αλλά και μόνοι τους. Που η φίλη μου, στον καφέ, συχνά μου εκμυστηρέυεται "άστα. Γίναμε κώλος πάλι χτές βράδυ με τον Κώστα, κοντέψαμε να χωρίσουμε", ή "αμάν πιά η μάνα του". Ο σύζυγος κάνει πού και πού καμμιά χοντράδα, ξεχνάει γενέθλια και επετείους, γλυκοκοιτάει καμιά γκόμενα, άκουω παράπονα "έχουμε χρόνια να πάμε κάπου οι δυό μας", για δώρα ούτε λόγος.

Από τους νυν χωρισμένους δεν είχε ποτέ αναφερθεί κανένα πρόβλημα. Μπροστά μου ήταν μεταξύ τους όλο γλύκες και σορόπια. "Η μητέρα του Θανάση είναι μια θαυμάσια κυρία, τα πηγαίνουμε υπέροχα". Ο σύζυγος ενίοτε γύριζε από τη δουλειά με λουλούδια ή κάποιο ξαφνικό δωράκι και η προσφώνηση ήταν "αγάπη μου". Τα δείπνα τετ-α-τετ και τα ρομαντικά ταξίδια ήταν στην ημερήσια διάταξη. Κι από 'κει και πέρα άρχιζαν οι υποδείξεις για τα δικά μου προβλήματα "πρέπει να βρεις ένα καλό παιδί" ("σαν τον δικό μου" εννοείται...). Ποοολύ αργότερα έμαθα, επί διαζυγίου, για τη μόνιμη γκόμενα που είχε ο "ιδανικός" σύζυγος ήδη από το βράδυ του μπάτσελορ πάρτυ, και για τις δύο -τρεις επικουρικές (μερικές ήταν οι γκόμενες των ... φίλων του!), ή για το ότι εδώ και 4 χρόνια το ζευγάρι δεν είχε πιά σεξουαλική ζωή, κι άλλα τέτοια ...

Δεν θα το ανέφερα, αν δεν ήταν κάτι που επαναλαμβάνεται, αν δεν το είχα δει όχι στο πρώτο ζευγάρι φίλων που παίρνει διαζύγιο, αλλά και στο δεύτερο, στο τρίτο, στο τέταρτο...

Τι παίζει; Μήπως μας έχει φάει η βιτρίνα και το δήθεν; Όλοι αυτοί οι τύποι ήταν ευτυχείς και μετά τους έκατσε στραβά το πράγμα, ή μήπως υπέφεραν εξαρχής, είχαν προβλήματα και αδιέξοδα και τα έκρυβαν επιμελώς, μη και τους χαλάσει η μόστρα; Και αν ήταν έτσι, γιατί τόση υποκρισία; Γιατί εγώ, η γνωστή ξεπατοκαλάθα, να τους λέω ανοιχτά τα προβλήματά μου, με το νι και με το σίγμα, κι αυτοί να μου κρύβουν τα δικά τους;

Μήπως, όπως στο γνωστό ανέκδοτο, περιφερόμαστε με τα άντερα έξω και φωνάζουμε "πάλι καλά που δεν πάθαμε και τίποτα";

Το εθνικό "Ταμπού"

Η ιστορία με το Πολυτεχνείο και το πανεπιστημιακό άσυλο δεν είναι θέμα πολιτικό.

Είναι θέμα ψυχολογικό. Κάτι σαν ... συλλογική, εθνική νεύρωση.

Όταν μπαίνουν διάφοροι στο Πολυτεχνείο και τα σπάνε, κανείς δεν τολμάει να επέμβει, γιατί όλοι φοβούνται το συμβολισμό: Στα γεγονότα του Πολυτεχνείου το '73 η χούντα μιλούσε για "αναρχικούς" και "ταραξίες" και εισέβαλε με το τανκ για να "επιβάλει την τάξη".

Κατά τον ίδιο τρόπο σήμερα, όποιος διατάξει να μπει η αστυνομία στο Πολυτεχνείο θα είναι, στη συνείδηση πολλών, όμοιος με τους χουντικούς. Και φυσικά κανείς δεν θέλει να ταυτιστεί με αυτούς.

Έτσι κάθε χρόνο το Πολυτεχνείο καίγεται. Επειδή κουβαλάει αυτούς ακριβώς τους συμβολισμούς...

Η Ελλάδα δεν έχει καταφέρει ακόμα να ξεχωρίσει τη διαφορά ανάμεσα στον αυταρχισμό και την πλήρη ασυδοσία. Αυτό φαίνεται και σε άλλες εκδηλώσεις και φαινόμενα της κοινωνικής μας ζωής, όπως είναι οι καταλήψεις στα σχολεία, η όλη κατάσταση στην παιδεία. Η χώρα μας πάει από το ένα άκρο στο άλλο, από τα χαστούκια, τα μαθητικά πηλίκια, τα κοντοκουρεμένα κεφάλια και τις ποδιές, στα σχολεία των καταλήψεων και της κρατικής αδιαφορίας. Έννοιες όπως η αυτοπειθαρχία ή η αυτοσυγκράτηση είναι άγνωστες. Για πολλούς "δημοκρατία" και "ελευθερία" είναι συνώνυμα του ¨μπάτε σκύλοι αλέστε", της βίας και του χάους... Αδιέξοδο.

"Who's chopper is this? - It's Zed's. - Who's Zed? - Zed's dead, baby. Zed's dead." (Από το Pulp Fiction, του Quentin Tarantino)

Η εγκυμοσύνη έχει τις δυσκολίες της... Μία από αυτές είναι ότι μένω αρκετά σπίτι. Και (αναπόφευκτα) υφίσταμαι τα χαζά που συμβαίνουν στην καθημερινότητα της πολυκατοικίας. Που αλλιώς ίσως να μην τα πρόσεχα ποτέ, αλλά τώρα πραγματικά μου "μπαίνουν στη μύτη".

Παλιά είχαμε το ντράμερ. Ένα γκαγκά δεκαεφτάχρονο στο ισόγειο που δεν ξέρω ποιός μαλάκας του είχε χαρίσει ένα σετ ντράμς και βάραγε ολημερίς, γιατί δεν μπορούσε να αντιληφθεί ότι τα ντραμς είναι κι αυτά ένα μουσικό όργανο και χρειάζεται κάποια τεχνική για να τα παίξεις. Αυτός τα είχε για εκτόνωση, κάτι σα ... σάκο του μποξ ένα πράμα. Και σειόταν ο τόπος, μεταδιδόταν ο ήχος μέσα από τα ντουβάρια. Όταν, δε, του έλεγες να σταματήσει λίγο, το επιχείρημα ήταν "μα γιατί; Αφού δεν είναι ώρα κοινής ησυχίας!". Λες και, έτσι και δεν είναι ώρα κοινής ησυχίας, μπορεί ο καθένας να πάρει τίποτα χειροβομβίδες και να τις σκάει μες το διαμέρισμα, έτσι για πλάκα, να περνάει η ώρα... Ευτυχώς αυτός μετακόμισε εδώ και μερικούς μήνες και βρήκαμε την υγειά μας.

Τώρα μας προέκυψε ο ... "τσοπεράς". Αν είναι δυνατόν. Εν έτει 2006, βρέθηκε στη φιλήσυχη μεσο-αστική πολυκατοικία μας ΑΛΛΟΣ πιτσιρικάς, που έχει αφήσει μακρύ μαλλί, φαβορίτα και φοράει δερμάτινο μπουφάν, λες και βγήκε από καμμιά ταινία του '60 με τους Hells' Angels και τον Easy Rider. Νοσταλγός του ροκ εν ρολ. Πού το θυμήθηκε το τσόπερ, από πού είχε τις αναφορές, τις παραστάσεις και το ανακάλυψε, είναι ένα μυστήριο. Υπάρχει comeback φαίνεται. Άντε, περιμένω να βγει και κανάς Καρατζαφέρης, μαζί με το Βύρωνα Πολύδωρα και τον Καρβέλα από καμμιά γωνία, με τις Harley Davidson, να κάνουνε παρέα (τη σήμερον ημέρα κάτι τέτοιοι μόνο έχουν Χάρλεϋ). Το γεγονός είναι ότι ο "τσοπεράς" πηγαινοέρχεται πρα-πρα-πρα με το κλαστήρι που κάνει τρομακτικό θόρυβο, το βάζει στον κοινόχρηστο χώρο της πολυκατοικίας που ΔΕΝ είναι γκαράζ και η ζωή μας έχει γίνει κόλαση ...

Εν τω μεταξύ, κανείς δεν διαμαρτύρεται. Έτσι και με τον ντράμερ. Και όλοι στην πολυκατοικία είναι κάτι γερόντια, θα νόμιζε κανείς ότι είναι αρκετά συντηρητικοί άνθρωποι για να δέχονται αδιαμαρτύρητα κάτι τέτοια. Εχω την υποψία ότι ετούτος εδώ είναι ο γιόκας του διαχειριστή, γι' αυτό χαίρει ασυλίας. Αλλά τείνω και να πιστέψω ότι είναι όλα τα γερόντια... κουφά, και γι' αυτό δεν έχουν πρόβλημα ...

Se triti glossa!

"Mancher wird niemals Mensch, bleibt Frosch, bleibt Eidechse, bleibt Ameise. Mancher ist oben Mensch und unten Fisch. Aber jeder ist ein Wurf der Natur nach dem Menschen hin. Und allen sind die Herkuenfte gemeinsam, die Muetter, wir alle kommen aus demselben Schlunde; aber jeder strebt, ein Versuch und Wurf aus den Tiefen, seinem eigenen Ziel zu. Wir koennen einander verstehen; aber deuten kann jeder nur sich selbst."

(Hermann Hesse, Demian)

Se alli glossa!...

"...Mme de Guermantes s'avan?a d?cid?ment vers la voiture et redit un dernier adieu ? Swann.

«Vous savez, nous reparlerons de cela, je ne crois pas un mot de ce que vous dites, mais il faut en parler ensemble. On vous aura b?tement effray?, venez d?jeuner, le jour que vous voudrez (pour Mme de Guermantes tout se r?solvait toujours en d?jeuners), vous me direz votre jour et votre heure», et relevant sa jupe rouge elle posa son pied sur le marchepied.

Elle allait entrer en voiture, quand, voyant ce pied, le duc s'?cria d'une voix terrible : «Oriane, qu'est-ce que vous alliez faire, malheureuse. Vous avez gard? vos souliers noirs ! Avec une toilette rouge ! Remontez vite mettre vos souliers rouges? »« Hein, nous M. de Guermantes, les pauvres maris, on se moque bien d'eux, mais ils ont du bon tout de m?me. Sans moi, Oriane allait d?ner en souliers noirs»

(M. Proust, A la recherche du temps perdu)

Marriage

"(...)
You were born together, and together you shall be forevermore.
You shall be together when white wings of death scatter your days.
Aye, you shall be together even in the silent memory of God.
But let there be spaces in your togetherness,
And let the winds of the heavens dance between you.
Love one another but make not a bond of love:
Let it rather be a moving sea between the shores of your souls.
Fill each other's cup but drink not from one cup.
Give one another of your bread but eat not from the same loaf.
Sing and dance together and be joyous, but let each one of you be alone,
Even as the strings of a lute are alone though they quiver with the same music.
Give your hearts, but not into each other's keeping.
For only the hand of Life can contain your hearts.
And stand together, yet not too near together:
For the pillars of the temple stand apart,
And the oak tree and the cypress grow not in each other's shadow."

Khalil Gibran (The Prophet)